DBH4-Entziklopedia

E N T Z I K L O P E D I A

Irakurtzen ari garen irakurliburuetan jasotako erreferentzien berri zehatza

Iruzkinak

45 Iruzkin "DBH4-Entziklopedia"

Ordenatu:   Berriena | Zaharrena | Gehien bozkatutakoa
Ainara Bento Lopes
Egilea
Ainara Bento Lopes
UNESCO UNESCO edo United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization hezkuntza, zientzia eta kulturarako Nazio Batuen erakundea da. 1945eko azaroaren 16an sortu zuten Londresen. Munduko herrialde pobreetan ikastetxeak egiten laguntzen du, baita liburuak argitaratu eta literatura eta hizkuntza gutxituak sustatu ere. Egun duen presidentea Irina Bokova bulgariarra da. “UNESCO”ren helburu orokorra da bakea eta segurtasuna lortzea hezkuntza, zientzia eta kulturaren bidez. Esan bezala, erakundeak nahi du herrien garapena lortu baliabide natural eta kulturaren bidez. Munduko herriak modernizatu eta aurreratzea da honen xedea, baina kulturaren aniztasuna eta nortasuna galdu gabe. Erakundeak lan asko egiten du herriak alfabetatzen, hau lortzeko eskolak eraikitzen… Gehiago irakurri »
Taldea - Maila
DBH-4
Ainara Bento Lopes
Egilea
Ainara Bento Lopes

LIBURUAREN NAZIOARTEKO EGUNA
Liburuaren Nazioarteko Eguna mundu mailan ospatzen den eguna da. Helburua irakurketa, liburugintza eta jabetza intelektuala egile eskubideen bitartez bultzatzea da. 1995. urteetik UNESCOk sustatzen duen nazioarteko eguna da. 1996ko apirilaren 23an hainbat herrialdeetan hasi zen ospatzen eta 2008rako ehun herrialde baino gehiago batu ziren.
2001ean Madril izendatu zen Liburuaren Munduko Hiriburu UNESCOren ekimenez. Horrez geroztik, apirileko 23an munduko hiri ezberdinak aukeratzen dira urtean zehar liburuekin harremandutako kultura-jarduerak burutzeko.

Naia Badiola Solabarrieta
Egilea
Naia Badiola Solabarrieta
RAMON SAIZARBITORIA (Donostia, 1944ko apirilaren 21a) euskal idazlea da, euskal literatura modernoaren aintzidaritzat jotzen dena, 64ko belaunaldia deitutakoaren baitan. Batik bat eleberriak landu ditu, baina saiakera eta poesia generoetan ere aritu da. Egunero hasten delako eleberriarekin abiarazi zuen bere ibilbide literarioa 1969. urtean, eta geroztik ia etengabe jardun du literaturan. Lanbidez soziologoa, SIIS ikerketa-zentroko zuzendaria ere izan da, eta gizarte zerbitzuen arloko ikerketa eta txosten ugari burutu eta zuzendu ditu. Saizarbitoriaren eleberriek eragin handia izan dute euskal literatura modernoan. 1969an bere lehen eleberria plazaratu zuen: Egunero hasten delako; abortuari buruzkoa da, eta euskal literaturako lehen eleberri modernotzat jotzen da, hizkuntzaz… Gehiago irakurri »
Naia Badiola Solabarrieta
Egilea
Naia Badiola Solabarrieta
FEDERIKO KRUTWIG SAGREDO (Getxo, Bizkaia, 1921eko maiatzaren 15a – Bilbo, Bizkaia, 1998ko azaroaren 15a) euskal idazle eta politikaria izan zen. Nerabezaroan euskara bere kasa ikasi eta Euskaltzaindian 1943an sartu zen. Ekialdeko hizkuntzak ikasi zituen Frantziako Sorbonako Unibertsitatean eta Alemanian. Gernika aldizkarian (1945-53) lapurtera klasikoaren eta ekialdeko erlijioekiko aldekotasunak agertu zituen. 1963an Vasconia argitaratu zuen, Fernando Sarrailh de Ihartza ezizenaz. Bertan Euskal Herriaren historia arakatu zuen ikuspegi erabat iraultzaileaz. Sabin Aranaz geroztik garatutako nazionalismoaren kritika zorrotza eginez, beste abertzaletasun mota baten alde hitz egin zuen, batez ere mugimendu antikolonialisten iturrietatik edanez. Franco diktadore espainiarraren poliziak ETAren inspirazio iturritzat jo zuen liburua.… Gehiago irakurri »
Naia Badiola Solabarrieta
Egilea
Naia Badiola Solabarrieta
Jose Maria Agirre Egaña, ezagunagoa XABIER LIZARDI goitizenez (Zarautz, Gipuzkoa, 1896ko apirilaren 18a – Tolosa, 1933ko martxoaren 12a) euskal idazlea izan zen, batez ere olerkaria. Zuzenbidea ikasi zuen, eta Tolosako enpresa batean sartu zen lanean. Euskaltzaleak elkartea sortzen lagundu zuen, eta bere garaiko ekintza kultural eta politikoetan parte hartu. Gipuzkoa Buru Batzarreko kide eta buruzagi izatera iritsi zen. Esteban Urkiaga Lauaxeta (1905-1937) eta Nicolas Ormaetxea Orixerekin batera, bere aroko olerkari hoberena dugu. Biotz-begietan, 1932an argitaratuta, kritikariek oso aintzakotzat hartu zuten. Xabier Lizardi hil eta gero, Aitzolek haren Umezurtz Olerkiak argitaratu zituen. Gerra Zibilaren aurretiko olerkari lirikorik behinena, izadiaren —izadi edertuaren—… Gehiago irakurri »
Irati Iriondo Artola
Egilea
Irati Iriondo Artola
68ko MAIATZA Duela 40 urte Paris sutan zegoen; gazteak matxinatuta, eta boterea, larri. Baina Frantziako hiriburuan ez ezik, munduko beste toki askotan ere primerako erantzuna izan zuen iraultzarako deiak. 1968a urte mitikoa da, eta dirudienez, mundu guztia han ibili zen; orduko mugimenduetan, orduko manifestazioetan, orduko istiluetan, orduko kontzertuetan… Gaur egun, mundu hori guztia beste nonbait dago; han ez, beste toki batzuetan baizik. Hitz bakar batean laburbildu beharko bagenitu duela 40 urte munduko hainbat lekutan gertatutakoak, haustura aukeratu beharko genuke; aurrekoarekin hausteko, mundua iraultzeko eta zerbait berria sortzeko gogoa. Pragako ikasleek sobietarren tankei aurre egiten zieten bitartean, Parisekoek Marx, Mao edo… Gehiago irakurri »
B. Azkue
Egilea
B. Azkue
1968ko MAIATZA Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Mendebaldeko kapitalismoaren metropoliak izugarrizko garapen ekonomikoa eta egonkortasun soziala izatera heldu ziren. Kapitalismoaren onurak goraipatzen ziren, langileriaren gaitasuna betiko joaz eta haren integrazioa azpimarratuz. Horregatik, 1968ko gertaerek eztanda edo lurrikara sozial baten itxura hartu zuten ohiko egia biribilak kolokan jarriz, gazteen artean batez ere. Frantzian burgesiak ikara, izua ezagutu zuen; asko eta asko banketxeetatik dirua ateratzen saiatu ziren; beste batzuek atzerrira ihes egin zuten. Sekulako esperientzia zuen eta gaitasun handikoa zen presidentea bera ere, De Gaulle jenerala, une batez zer egin jakin gabe gelditu zen, Alemanian akantonaturiko dibisioak deitzeko asmotan ibili zelarik. Inongo zalantzarik… Gehiago irakurri »
Ainara Bento Lopes
Egilea
Ainara Bento Lopes
CARPE DIEM Carpe Diem Eguneko uzta esan nahi duen latinezko esaldia da. Horazio idazleak bere “Odak” delako liburuan idatzi ondoren, ospetsua egin dena. Odak liburuaren 11. kapituluan honela dio: Carpe diem quam minimum credula postero («Eguna aprobetxatu ezazu, biharamunean ez izan konfidantzarik»). Beste era batera esanda, egunean egunekoa bizitzera bultzatu nahi du, bihar egongo ote den, edo hemen egongo ote garen, agertzen diren aukerak profitatzeko. Gaur egun, jende askok, batez ere gazteen artean, festa, plazer eta bizitza arin bizitzeari bultzarazten duen esaldia dela uste izan arren, bere jatorrizko esanahia bestelakoa da, bizitza gogotsu, tajuz eta ongi aprobetxatuta, eta buru arinkeriak… Gehiago irakurri »
Taldea - Maila
DBH-4
Ainara Bento Lopes
Egilea
Ainara Bento Lopes
GUINNESS GARAGARDOA Guinness Stout motako garagardo beltza da. Aurreneko aldiz, Arthur Guinness garagardogileak ekoiztu zuen Irlandan dagoen Kildare konderriko Leixlip herrian zuen bere lehenengo garagardotegian, nahiz eta handik denbora gutxira gaur egun hain ezaguna den Dublingo St. James’s Gate Brewery garagardotegira mugitu. Guinness garagardoa 1759tik aurrera ekoiztu izan da. Garagardoa porter eran dago oinarrituta, bere jatorria Londonen 1700. urte inguruan du. Mundu osoko garagardo marka ezagunenen artean dago eta munduko herrialde gehienetara esportatua da. Imitatzaile ugari garaitu ditu merkatuan. Bere zaporearen ezaugarri nabariena hartzidurarik gabe mantentzen den garagar txigortuan datza. Urteetan zehar garagardoaren zati bat zaharkitu edo ondu egiten zen… Gehiago irakurri »
Taldea - Maila
DBH-4
Ainara Bento Lopes
Egilea
Ainara Bento Lopes
ARTHUR GUINNESS Sir Arthur Guinness garagardogile garrantzitsu bat izan zen, Guinness Konpainiaren sortzailea, hasieran Arthur Guinness’s St. James’s Gate Brewery izena zuena. Guinness markaren istorioa mundu osoan ospetsu den Guinness World Records (Errekorren Guinness Liburua) liburuaren istorioa ere bada. Guinness Celbridgen jaio zen 1725ean. Aita Casheleko artzapezpikua zen Arthur Price doktorearen etxezaina zen eta etxaldeko langileek garagardoa ekoizten zuten. 1752an, Price hil egin zen eta 100 £ utzi zituen bi Guinnessentzat, aita eta semearentzat alegia (garai hartan diru dezente zen hori) eta, 1756an, Guinness gazteak Leixlipen, Co Kildare, garagardo fabrika bat alokatzeko aukera izan zuen. Hiru urte geroago, lantegia anaia… Gehiago irakurri »
Ainara Bento Lopes
Egilea
Ainara Bento Lopes
ERREKORREN GUINNESS LIBURUA Errekorren Guinness Liburua edo Munduko Errekorren Guinness Liburua urtero argitaratu ohi den mundu mailako erreferentzia liburua da. Munduan zehar gizakien ekintza eta naturaren muturreko gertakariei buruzko errekor bilduma bat da. Liburuak berak bere berezko errekorra du, garai guztietako egile-eskubideak dituen libururik salduena baita. Bitxikeri modura, Estatu Batuetako liburudenda eta liburutegietan libururik lapurtuena dela aipatu daiteke. Guinness World Records erakundeak bere buruaz dioenez, 1951ko egun batean sortu omen zen, garaiko Guinness garagardotegiko sir Hugh Beaver zuzendariak bere lankideekin batera ehizera joan zenean. Aldi hartan, txirri urreztatua Europako ehiza txoririk azkarrena ote zenaz ezatabaidan hasi ziren. Beaverrek fidagarria zen… Gehiago irakurri »
Ainara Bento Lopes
Egilea
Ainara Bento Lopes
JONATHAN SWIFT Jonathan Swift Irlandako idazlea izan zen. Bere idazlan nagusia Gulliver-en bidaiak izan zen), 1726an argitaratua. Jonathan Swift bere osabak hezi zuen, bere aita bera jaio baino lehen hil egin zelako. Dublineko Trinity College eskolan ikasi eta gero, emaitza kaskarrekin, Leicesterera joan zen Abigail Erick bere amarekin bizitzeko. Laster Sir William Templerekin lan egiteko aukera sortu zitzaion, idazten eta bere kontuak eramaten. Horretarako, Moor Parkera (Surrey) joan behar izan zuen, 1689an. Sir William Templek gero eta konfiantza handiagoa izan zuen Swiftengan. Hori dela eta, honek gai garrantzitsu batzuk ezagutu zituen, eta William III erregearen aurrean ere eraman zuten. Swift… Gehiago irakurri »
Ainara Bento Lopes
Egilea
Ainara Bento Lopes
CASHELGO HAITZA Cashelgo haitza, (ingelesez Rock of Cashel eta irlanderaz Carraig Phadraig), Cashel of the Kings edo St. Patrick’s Rock bezala ere ezaguna da, Irlandako Errepublikako Tipperaryko konderrian kokatzen den leku historikoa da. Irlandar mitologiaren arabera deabruak Devil’s Bit mendiari hozka egin eta bere ahoan mendi harren zati bat zeramala, Cashel haitza dagoen lekuan erori eta haitza honela sortu omen zen. Normandiarre inbasioaren aurreko irlandar erregeak bertan koroatuak izan ziren, beste guztien artean ezagunena 978an errege bihurtu zen Brian Boru handia. 1101ean honen biloba zen Muirchertach Ua Briain erregeak Limerickeko apezpikuari eman zion harkaitza. Gaur egun bertan dauden eraikin gehienak… Gehiago irakurri »
Ainara Bento Lopes
Egilea
Ainara Bento Lopes
JULEN GABIRIA Julen Gabiria Lara (Galdakao, Bizkaia, 1973ko urtarrilaren 19a – ) idazle eta itzultzaile bizkaitarra da. Idazle, nobela jorratu du orain arte. Itzultzaile lanetan ere ibiltzen da. Labayru ikastegian egiten du lan. Txirrindularitza zalea da, “Han goitik itsasoa ikusten da” eleberrian erakutsi bezala. Julen Gabiria Connemara gure bihotzetan liburuaren idazlea da. 1973ko urtarrilaren 19an jaioa, Galdakaon, idazle bizkaitar hau soziologian lizentziatua eta enpresa zientzietan diplomatua da. Gaur egun, Labyru Ikastegian itzultzaile lanetan aritzeaz gain, idazlea ere bada, eta jada bi liburu kaleratu ditu: Connemara gure bihotzetan (2000. urtean) eta Han goitik itsasoa ikusten da (2004. urtean); 2001. urtean idatzi… Gehiago irakurri »
B. Azkue
Egilea
B. Azkue
XABIER AMURIZA Amorebieta-Etxanon Torreburu baserrian 1941eko maiatzaren 3an jaiotako bertsolaria, idazlea, itzultzailea eta ikerlaria da. 1965ean, behin Zornotzako karmeldarretan eta Derion ikasketak egin ondoren, abade ordenatu zen. Gizaburuagako eta Amorotoko parrokoa izan zen, errepresioaren aurka eta euskal kulturaren berpizkundearen aldeko Gogor izeneko abadeen mugimenduan parte hartu zuen frankismoaren garaian. Derioko seminarioan abadeen itxialdi bat zela eta atxilotu egin zuten hilabete osoa espetxean igaroz; geroztik Bilboko Gotzaindegiaren gose-greban bigarrenez atxilotu zuten eta espetxeratu ere. Oraingoan Zamora eta Basauriko espetxeetan sei urte baino gehiago eman zituen atxilotuta. Geroago, Herri Batasunetik (H.B.) Bizkaiko batzarkide izanez koalizio horretako hautetsiek Espainiako Erregeek Gernikako Batzar Etxera… Gehiago irakurri »
Ainara Bento Lopes
Egilea
Ainara Bento Lopes
LOMCE Espainiako Kongresuak 2013ko abenduan onartu duen hezkuntza-erreforma da LOMCE (2006tik indarrean egon den LOE legea erreformatzen du). Lege Organikoa izanik, berau aplikatzera derrigortuta daude erkidegoak. 2014ko otsailaren bukaeran onartu zituen aurreneko dekretuak Ministroen Kontseiluak: Lehen Hezkuntzako Errege Dekretua eta Oinarrizko Lanbide Hezikeraren Errege Dekretua. 2015eko urtarrilaren 3an argitaratu zen BOEn DBH eta Batxilergoko Errege Dekretua. Horietaz gain, errebalidak erregulatzen dituen Errege Dekretua argitaratu du Hezkuntza ministerioak 2016ko uztailean. Ondorioz, dekretu hauek aldatu eta argitaratu ditu EAEko gobernuak Heziberri izeneko egitasmoaren baitan: Lanbide Heziketako dekretua, Haur Hezkuntzako dekretua, Oinarrizko Hezkuntzako Dekretua eta Batxilergoko Dekretua. Nafarroako Gobernuak ere bi dekretu berri… Gehiago irakurri »
Nahia Badiola Carabelos
Egilea
Nahia Badiola Carabelos
JULEN GABIRIA Soziologian lizentziatua eta Enpresa Zientzietan diplomatua da, eta itzultzailea da Labayru Ikastegian. Nobela bi idatzi ditu: Connemara gure bihotzetan (Elkarlanean, 2000) eta Han goitik itsasoa ikusten da (Elkar, 2004), bai eta biografia bat ere: Iparragirre (Elkar, 2001). Gainera, zenbait ipuin bildumatan hartu du parte: Euskal idazleen ipuin erotikoak (Txalaparta, 1998), Bilbao: ipuin biltegia (Alberdania, 2000), Bero hezeak (Txalaparta, 2001), Marihuanazko bufandak (Txalaparta, 2002) eta Ipuin izugarriak (Elkar, 2004). Itzulpengintza lanei dagokienez, J.M. Barrieren Peter Pan in Kensington Gardens eta Peter and Wendy liburuak itzuli ditu ingelesetik, eta biak daude bilduta Literatura Unibertsala saileko Peter Pan liburuan (Elkar-Alberdania, 2005).… Gehiago irakurri »
Nahia Badiola Carabelos
Egilea
Nahia Badiola Carabelos
IGARTZA BEKA Beasaingo Udalak, Beasaingo CAF (Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles) enpresaren babesarekin eta ELKAR argitaletxearen laguntzarekin, euskal kultura zabaldu eta idazle gazteen lanari laguntza emateko asmoz, XIX. Igartza Literatura Sorkuntzako Beka sortu du idazle berrientzat. Bekak, 6.000 euroko diru-laguntza izango du, ondorengo oinarrien arabera: 1. Deialdi honetara, narratibako lanak (eleberri edo ipuin-bildumak) egiteko proiektuak aurkez litezke, jatorrizkoak eta euskaraz sortuak, beren zatiren bat edota osotasuna inon argitaratu gabea dutenak, sarituak izan ez direnak eta beste inondik moldatuak ez direnak. 2. Deialdian edonork parte har lezake, baina, egile berrientzat bideratua dela kontuan hartuta, bi baldintza hauek bete beharko dira: Lana… Gehiago irakurri »
Ander Antelo
Egilea
Ander Antelo
Franz Kafka: Txekian jaio zen 1883ko uztaialen 3an, eta 1924an hil zen Vienan (Austria), ama-hizkuntza alemana zuen idazlea zen. Hau Pragan, Bohemian (garai hartan Austria-Hungariako Inperioaren zati), jaio eta bizi izan zen. Bere bizitza osoan lan labur batzuk baino ez zituen publikatu, bere laneko parte txiki bat besterik ez; beraz, bera hil arte bere lanak oharkabean egon ziren. Bera hil orduko, Max Brod zuen lagunari ohar batzuk eman zizkion, bere eskuizkribuak desagerrarazteko. Bere maitalea izan zen Dora Diamantek hein batean baino ez zituen bere nahiak bete. Dorak isilean gorde zituen Kafkaren idatzi gehienak, hogei koaderno eta hogeita hamabost karta barne.… Gehiago irakurri »
Nahia Badiola Carabelos
Egilea
Nahia Badiola Carabelos
ZULO BELTZA Zulo beltza dentsitate ikaragarri handia duen objektu astronomikoa da. Grabitate indarra oso handia da, ihes-abiadura argiaren abiadura bainohandiagoa delarik. Beraz, ezerk ere ezin dio bere grabitate indarrari ihes egin, horrats izenaren jatorria. Erlatibitate orokorrak aurreikusten du naturan masa kopuru jakin bat espazioko eremu mugatu batean elkartzen denean zulo beltz bat sortuko dela, grabitate-kolapso izeneko prozesuaren bidez.Espazioko eremu mugatu batean masa kopurua .handitzen den heinean, bere grabitate indarra ere handituz doaIdeia honen analisi kuantitabiboak, eguzkiaren masaren hirukoitza zuen izarrak, bere eboluziaren bukaeran, neutroi-izar bat normalean, halabeharrez grabitate-kolapsoa jasateko tamaina kritikora murriztuko zela aurreikusi zen. Grabitate-kolapso prozesua abian jarri eta… Gehiago irakurri »
Nahia Badiola Carabelos
Egilea
Nahia Badiola Carabelos
STEPHEN HAWKING 76 urterekin hil da Stephen Hawking fisikoa. Ibilbide luzeko zientzilaria ekarpen handia egin du astrofisikan. 21 urterekin ELA gaitza antzeman zioten baina hori ez zen arazo izan bere ibilbidean aurrera egiteko. Berea da unibertsoaren sorreraren inguruko Big bang-aren teoria, eta bereak dira zulo beltzen inguruko teoriak ere. Elhuyarreko Guillermo Okarekin ezagutu dugu maisu britainarraren ekarpena eta bere lanaren garrantzia. Nahiz eta gurasoak Londresen bizi ziren, Bigarren Mundu Gerraren ondorioz ama Oxforda joan zen, eta han jaio zen Stephen Hawking. Matematika ikaski nahi zuen Hawkingek baina Oxforden ez zegoen aukerarik, eta haren aitaren nahi zen unibertsite horretan ikasketak egitea… Gehiago irakurri »
Ander Antelo
Egilea
Ander Antelo

Frank Zappa: Estatu Batuetako kantari, musikagile eta gitarra-jotzailea izan zen. Mothers of Invention taldea sortu zuen. Jazzaren teknikak, garaiko pop musika eta gaurko musika klasikotik hartutako gaiak bateratu zituen. Harenak dira, besteak beste: Weasels Ripped my Flesh eta Fillimore East (1971). Film bat ere egin zuen: 200 Motels.

Taldea - Maila
BATX-2
Ander Antelo
Egilea
Ander Antelo

Heriotzaren Hegaldiak: Heriotzaren hegaldiak, hainbat diktadurek jendea akatzeko erabilitako heriotz metodo bat zen, honetan, pertsonak hegaldian doan hegazkin batetik itsasora botatzen dira.
1976-1983 artean, Argentinako diktadura militarrean, Berrantolaketa Prozesu Nazionala zeritzon aldian zehar, etengabe erabilia izan zen. Honela, aurrez bahitu eta diktadurarentzat desatseginak ziren milaka eta milaka pertsonak arrastorik utzi gabe desagertuaraziak izan ziren.

Ainara Bento Lopes
Egilea
Ainara Bento Lopes
Stephen Hawking hil da Big bang teoriaren sortzaileak eta astrofisikari entzutetsuak AEA gaitza zuen. Gaur hil da 76 urterekin Cambridgeko bere etxean. Ezaguna da bere irudia, AEA (alboko esklerosi amiotriotrofikoa) gaitza izan arren ez baitzion utzi lanari. Gurpildun aulki batean eserita, eta ordenagaitu beten bitartez hitz eginez, hainbat aldiz agertu zen. Baina sona ez dio eman gaixo egon arren lanean jarraitzeak, lan horretan egindako aurkikuntzek baizik. Berea da unibertsoaren sorreraren inguruko Big bang-aren teoria, eta bereak dira zulo beltzen inguruko teoriak ere. Bera izan zen zulo beltzak amaierarik gabeko zulo gisara definitu zituena; eta bera izan zen 2014an bere teoria… Gehiago irakurri »
Haitz Gisasola
Egilea
Haitz Gisasola

Gabriel García Márquez Latinoamerikako idazlerik famatuenetakoa izan zen munduan, “errealismo magikoa” estiloaren sortzailerik ospetsuenetakoa. 1967an argitaratu zuen “Cien años de soledad”, haren libururik ezagunena, baina bere bizitzan zehar lan mordo bat idatzi zituen, munduan zehar arras irakurriak. 1970ean “persona non-grata” izendatu zuten Kolonbian, orduko presidente militarrak hala erabakita, idazlearen aktibismo politikoa zela eta. 1982an Literaturako Nobel Saria jaso zuen.
Gure irakasleak ondo dakien bezala gaur 91 urte betetzen dira idazle ospetsu honen jaiotzatik.

2018/3/6

Haitz Gisasola
Egilea
Haitz Gisasola

Macondo Gabriel García Márquez idazle kolonbiarrak sortutako fikziozko herri bat da. Bakardadeko ehun urte eleberria bertan garatzen da. Ez dago halako izena duen herririk, baina Márquezen esanetan, Aracataca bere jaioterrtik 30 minutura zegoen banana-ustiaketa finka baten izena zen, bere sonoritateagatik gustatu zitzaiona.

2004an, Aracatacari izena aldatu eta Macondo jartzeko proposatu zen, herriko ekonomia suspertzeko: herritar gehienek ez zuten ekimena aintzat hartu eta ez zen aldaketarik egin.

Taldea - Maila
DBH-4
Haitz Gisasola
Egilea
Haitz Gisasola

EFEMERIDE
Astronomian, efemeridea egun bakoitzean planeta, satelite, izar edo beste argizagi batek zeruan duen kokapena eta beste uneko ezaugarriak adierazten dituen taula edo datu-multzoa da.

Taldea - Maila
DBH-4
itxaso urkiaga
Egilea
itxaso urkiaga

Harkaitz Cano Jauregi (Lasarte Gipuzkoa, 1975 abuztuak 4an jaio zen) idazle euskalduna, nagusiki euskaraz idazten duena. Zuzenbidean lizentziatua izan arren, idazle lanetan aritu izan da, narrazio, poesia edo haur eta umeentzako literatura alorretan. 1992an “Imajina Ezazu Euskadi” saioa irabazi zuen, 1993an “Donostia Hiria” saria irabazi zuen eta 1998an Ignacio Aldecoa saria. Euskadi Literatura saria bi alditan eskuratu zuen: 2005ean Belarren ahoa liburuarekin eta 2012an Twist liburuarekin.

Haitz Gisasola
Egilea
Haitz Gisasola
EASMO ROTTERDAMGOA Pizkunde garaiko humanista, filologo, teologo eta filosofoa izan zen. Bere garaian jakintsu handitzat hartua izan zen. Idazle oparoa, bere lanak latin garbi eta jantziaz idazteaz gainera, antzinako filosofiaren ezagutza handia zuen. Italiar humanistek erabilitako metodo filologikoak baliatuz, iraganaren azterketa historiko-kritikoa egiteko oinarriak ipini zituen, bereziki Testamentu Berri grekoari eta Elizako Gurasoei buruz egin zuen azterlanetan. Hezkuntzazko idatzien bidez, klasikoen alde egin zuen ikasketa eskolastikoaren plangintza zaharra ordezkatzeko. Elizaren gehiegikeriak kritikatu zituen: aspaldiko iraganaren hobea seinalatu zuen eta erreforma sakon baten behar larria azpimarratu zuen. Laster gauzatuko zen berrikuntza hori, bai Erreforma Protestantean, bai Kontrarreforma katolikoan. Oinarri horretatik, benetako… Gehiago irakurri »
Haitz Gisasola
Egilea
Haitz Gisasola

HARKAITZ CANO
Harkaitz Cano Jauregi (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1975eko abuztuaren 4a) euskal idazle eta itzultzailea da. Literaturan ez ezik, telebista eta irratiko gidoilari ere lan egiten du, hainbat egunkaritan kolaboratzeaz gain. 1993an, Susa aldizkarian ezagutzera emandako Lubaki Bandaren partaide izan zen eta ordutik idazle izateko erabakia hartu zuen.
Hemen daukazue bere webgune ofiziala: http://www.harkaitzcano.com/

Haitz Gisasola
Egilea
Haitz Gisasola
NERUDA Pablo Neruda edo jaiotzez Ricardo Eliécer Neftalí Reyes Basoalto (Parral, Maule, 1904ko uztailaren 12a- Santiago, 1973ko irailaren 23a) txiletar olerkaria izan zen, XX. mendean gaztelaniaz idatzi zutenen artean onenetarikoa. Ezizena Jan Neruda txekiar idazlearen omenez hartu zuen. Politikan ere parte hartu zuen eta errepublikako senadore izan zen, Alderdi Komunistako Komite Zentraleko kide. Bere lorpenetatik handienak 1971an Literraturako Novel saria irabaztea, Lenin Bake saria irabaztea eta Honoris Causa Oxfordeko Unibertsitatetiko Doktoregoa lortzea izan ziren. Hemen daukazue bere memorietan Novel Sariagatik idatzi zuen testu xelebrea: “El anciano monarca nos daba la mano a cada uno; nos entregaba el diploma, la medalla… Gehiago irakurri »
Lexuri Bergara
Egilea
Lexuri Bergara

Pako Aristi Urtuzaga (Urrestilla, Azpeitia, Gipuzkoa, 1963ko irailaren 17a – ) euskal idazlea eta kazetaria da. Betharran ordenako fraideekin egin zituen bere lehen ikasketak eta ondoren Euskal Herriko Unibertsitatean, Leioan, Kazetaritzan lizentziatu zen EHUn. Komunikabideetan kolaboratzen du. La Voz, Egin, Liberación, Euskadi Irratia eta Herri Irratian kolaboratzeaz gain, EiTBko gidoilaria ere izan da.1985ean lehenengo eleberria argitaratu zuen Kcappo (tempo di tremolo) izenburuarekin eta ordudanik idazlan zerrenda luzea kaleratu du.
1992an eta 1993an Rikardo Arregi Saria irabazi zuen. 2008an Toribio Altzaga antzerkiko Euskaltzaindiaren eta BBKren Literatur Sariaren irabazlea izan zen, Josu Dukatiren proposamena lanarekin

Taldea - Maila
DBH-4
Laia Revuelta Bustingorri
Egilea
Laia Revuelta Bustingorri

PARIS VAUT BIEN UNE MESSE (Paris bien vale una misa/Parisek meza bat merezi du)
Henrike IIIa Nafarroakoa eta IVa Frantziakoak,
Nafarroako erregea 1572-1610 bitarteko urteetan eta Frantziakoa 1589-1610 bitartekoetan izandakoak, Frantziako tronua lortzeko protestantismotik katolizismora pasatzean esandako esaldia delako da ezaguna esaldi hau.
Gertaera hori adibidetzat hartuta, gaur egun, lehentasunez hitz egiten dugunean, helburu bat benetan lortu nahi ezkero zerbaiti uko egiteak merezi duela adierazteko erabiltzen dugu.

B. Azkue
Egilea
B. Azkue
URSULA K. LE GUIN Ursula Kroeber Le Guin, Californian jaio zen Berkeley-n 1929.urtean. Idazle estatubatuarra zen eta elebrriak, poesiak eta kontakizunak landu zituen. 1991.urtean Harold D. Vursell Memorial Award saria jaso zuen American Academy and Institute of Arts and Letters-en eskutik. Hainbat sari jaso ditu, eta SFWA Estatu Batuetako Zientzia Fikzio eta Fantasia Idazleen Elkartearen Grand Master titulua eskuratu zuen lehen emakumezkoa izan zen. Fantasiazko kontakizunak ez ezik, haur-literatura ere landu du Ursulak, eta arlo horretako sari nazionala ere irabazi zuen “Itsaslurreko liburuak” trilogiako hirugarren liburuarekin: “Itsasertz urrunena”. Azken liburuen artean, aipagarriak dira: “Beti itzultzen da etxera”, “Koartzaren begia” “Arrain-zopa”,… Gehiago irakurri »
Naia Badiola Solabarrieta
Egilea
Naia Badiola Solabarrieta
ADELINE VIRGINIA STEPHEN Adeline Virginia Stephen (Londres, 1882ko urtarrilaren 25a – Rodmell, 1941eko martxoaren 28a), idazle eta saiogile britainiarra izan zen. Jacob’s Room (1922), Dalloway Andrea (1925 eta To the Lighthouse (1927) eleberriek Woolfen originaltasuna erakutsi zuten. Era berean, The Years (1937) eta Between the Acts (1941) eleberriak aipa daitezke, beste hainbaten artean. Honekin batera, emakumearen eskubideen defentsa egingo du, Gela bat norberarena idazlanean bezala. Egun desoreka bipolarra deitzen den gaixotasun psikikoa pairatzen zuen Woolfek. 1941eko martxoaren 28an, etxetik egun batzuk lehenago alde egin ostean, Ouse ibaira bota zuen bere burua Woolfek, berokiko poltsikoak harriz beteta. Barne bakarrizketaren teknika eta… Gehiago irakurri »
Ainara Bento Lopes
Egilea
Ainara Bento Lopes

VIRGINIA WOOLF
Adeline Virginia Stephen, Virginia Woolf gisa ezaguna, idazle eta saiogile britainiarra izan zen. Literaturen munduan bere aitari esker murgildu zen, Sir Leslie Stephen. Horrela, eskolara joan beharrean, ikasketak etxean bertan burutu zituen.
Hainbat obra esberdinetan jardun zuen: eleberrietan, narrazio bildumetan, saiakera eta ez fikzioetan, antzerkietan, itzulpenetan, autobiografietan, gutunetan.

itxaso urkiaga
Egilea
itxaso urkiaga
XEREZADE, “ mila eta bat gau gehiago” liburu ezaguneko pertsonaia eta narratzailea da. Liburu honen lehenengo aleak IX .mendekoak direla suposatzen da. Shariar sultanaren emazte gazteena zen, bere “haren”-eko kide izanik. Sultana gauero emazte ezberdin batekin oheratzen zen, hurrengo egunean burua mozten ziotelarik emakumeari. Xerezade 3.000garren emaztea zen eta ez zeukan egoera horretatik pasatzeko asmorik, ez zuen hil nahi eta horretarako ideia bat aurrera eramatea erabaki zuen: Gau batean, istorio bat kontatzen hasi zitzaion sultanari eta honek, istorio berri bat kontatzeko eskatzen zion bakoitzean, hurrengo gauerako uzten zuen, horrela “mila eta bat gau gehiago” igaro zirelarik. Shariarrek, erregina izendatu zuen… Gehiago irakurri »
Taldea - Maila
DBH-4
Itxaro Bilbao Azpiazu
Egilea
Itxaro Bilbao Azpiazu
JOEXAN ARTZE BIZITZAREN atea dukegu heriotza”. Joxean Artzek utzitako mezuetako bat hori zen, baina ez bakarra. Hil zen etxean sortzaile, poeta eta musikari usurbildarra, 78 urte zituela eta gaixotasun baten ondorioz. 1939ko apirilaren 6an jaioa, euskal kantagintza berriaren ikur eta abiapuntu izan zen Ez dok amairu proiektuaren ideologo eta sortzaileetako bat izan zen. Baga biga higa sentikaria ikuskizunean hartu zuen parte eta urte gutxi batzuk geroago beste ikuskizun berritzailea ere sortu zuen dantza, poesia eta musika uztartzen zituen Ikimilikiliklikek Euskal Herriko mugak gainditu eta Veneziako bienalean ere aurkeztu zuten. Laboaren ahotsak zabaldu zituen, hain zuzen ere, Artzeren hitz ezagunenak, Txoria… Gehiago irakurri »
gorka alegria
Egilea
gorka alegria
ZORBA GREZIARRA Zorba the Greek ,euskaraz Zorba Greziarra, 1964ko Michael Cacoyannis ziprear-grezia zinema zuzendariaren drama filma bat da. Nikos Kazantzakis idazleraren izen berdineko Zorba the Greek eleberrian oinarritua dago. Bertan, Anthony Quinn, Alan Bates, Irene Papas, Lila Kedrova, Sotiris Moustakas eta Anna Kyriako aktoreak antzeztu zuten. 7 Oscar Sarietarako izendatua izen zen, azkenean 3 irabazi zituelarik: Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria, Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria eta Argazkigintza onenaren Oscar Saria. 5 Urrezko Globo Sarietarako ere izendapenak jaso zituen, nahiz eta bat bera ere ez irabazi. Filma honetako eszenarik ospetsuena zalantzarik gabe Zorbak protagonistak eta Basil gazteak elkarrekin sirtakia… Gehiago irakurri »
gorka alegria
Egilea
gorka alegria

JANIS JOPLIN

Janis Joplin Ameriketako Estatu Batuetako rock and roll eta blues abeslaria izan zen. Emakumearen eta 1960ko hamarkadako kontrakulturaren sinboloetako bat da eta rockaren historian izartzat hartzen den lehenengo emakumea. 2008an Rolling Stone aldizkariak historia osoko 100 kantari hoberenen zerrendan 28. postuan jarri zuen. Heriotzak 27koen kluba deritzonean sartu zuen.

Big Brother and the Holding Company, Kozmic Blues Band eta Full Tilt Boogie taldeekin jo zuen. Woodstckeko Festibalean jo zuenetako bat izan zen.

Taldea - Maila
DBH-4
Ainara Bento Lopes
Egilea
Ainara Bento Lopes
Janis Joplin Abeslaria izan baino lehen, Texas-eko unibertsitatean ikasi zuen. Bertan bere ikaskideek bere itxuragatik txantxa krudelak egiten zioten eta horregatik abeslariak inoiz ez zuen bere buruarekin sinistu. Abeslari egin zenean, “Me and Bobby McGee” kantua izan zen arrakaste gehien eman zion kantua. Abeslari arrunt bat zela esaten zuen eta bere bizitzan zehar “rockstar” bezalako ezizenak saihestu zituen. Janis-ek hil aurretir, Pearl diskaren produzioa egiten zuen bitartean, grabazio bat egin zuen Jonh Lennon-i zorionak emanez. The Beatles-eko abeslariak grabazioa jaso zuen Janis Joplinen heriotzaren ostean. Bere hileta agur hotz bat ez izateko arrazoiarekin, 1.500$ utzi zien bere famili, ezagun eta… Gehiago irakurri »
itxaso urkiaga
Egilea
itxaso urkiaga

BABEL
Babel biblian agertzen den izen bat da eta Babeleko dorreari erreferentzia egiten dio; dorre hau zeruko jainkoengana iristeko egiten hasi ziren, baina ez zuten bukatu, dorrea egiten hari ziren langileen gatazka batengatik.

ITURRIA: https://sobreleyendas.com/2011/03/28/el-mito-de-la-torre-de-babel/ eta https://es.wikipedia.org/wiki/Babel

ITXASO URKIAGA ETXEBERRIA

Taldea - Maila
DBH-4
itxaso urkiaga
Egilea
itxaso urkiaga

VANDALO
Vandalo Alemaniako hiri zahar bateko herritarrak ziren, hiri hau Europa erdialdean kokaturik zegoen. Vandaloak Erromatar inperioa konkistatu ondoren Espainia eta Ipar Afrika konkistatu zuten V. eta VI. mendeetan. Hiri
honetako hizkuntza Germaniar orientaletik dator.

ITURRIA:http://www.wordreference.com/definicion/v%C3%A1ndalo

ITXASO URKIAGA ETXEBERRIA

Taldea - Maila
DBH-4
Naia Badiola Solabarrieta
Egilea
Naia Badiola Solabarrieta
MANHATTAN PROIEKTUA Manhattan Proiektua Bigarren Mundu Gerran lehen arma nuklearra (bonba atomikoa) garatzeko asmotan AEBek, Erresuma Batuak eta Kanadak zuzendu zuten proiektua izan zen. AEBetako Injeniaria Gorputzaren aginpean, 1941 eta 1946 urteen bitartean garatu zen. Administrazio orokorraren arduradun Lesli R. Groves jenerala zegoen, eta ikerkuntza burua Robert Oppenheimer fisikaria izan zen. Proiektuaren emaitzei esker, hiru bonba nuklear lehertu ahal izan ziren 1945ean: uztailaren 16an plutoniozko bonba batekin lehenengo proba egin zen, Trinity proba atomikoa, Mexiko Berria estatuan; Little Boy izeneko uranio aberastutako bonba Hiroshimaren gainean, abuztuaren 6an; eta Fat Man plutoniozko bigarren bonba bat Nagasakiren gainean, abuztuaren 9an. Proiektuaren jatorrian… Gehiago irakurri »
Taldea - Maila
DBH-4
Nahia Badiola Carabelos
Egilea
Nahia Badiola Carabelos

JAI ALAI
Zesta-puntak bere gorabeherak izan ditu urte askotan zehar. 70 eta 80 urteetan Estatu Batuetan erantzun handia izan zuen, bereziki Floridan; bertan zeztari jai alai deitzen zitzaion eta zeztalariei jai alai player. Miami Vice-ren hasieran eta Tron filmaren irekitze kredituetan ere agertzera heldu ziren. Zoritxarrez, 1988ko jokalarien greba baten ondoren, bere ospea gutxitzen hasi zen.
Estatu Batuetako jokoaren ospeak Euskadin jokatzen zen pilotarena kaltetu zuen . Gainera hoberenak Estatu Batuetara joan ziren eta gitxika-gutxika telebistako gehien ikusitako kirolari postua kendu zion zeztak.
Gaur egunean pilota joko hau ez da horren ezaguna eta batez ere Euskal Herriko iparraldean jokatzen da.
Iturria:http://www.euskoguide.com/es/cultura-vasca/deportes-vascos/cesta-punta-jai-alai
DBH4A

Taldea - Maila
DBH-4
wpDiscuz